Sözlük
Asepsi Nedir?
Asepsi, hastalık yapıcı mikroorganizmaların ortamdan, malzemeden ve yüzeylerden uzaklaştırılması ya da çoğalmalarının engellenmesi amacıyla uygulanan koruyucu işlemlerin bütünüdür. Asepsi nedir sorusunun kısa yanıtı şudur: ortamın mikropsuz tutulmasıdır. Asepsinin amacı cerrahi alan enfeksiyonlarını ve hastane kaynaklı enfeksiyonları önlemektir; bu hedefe aseptik teknik adı verilen uygulamalar bütünüyle ulaşılır.
İçindekiler
- Asepsi Kuralları Nelerdir?
- Aseptik Teknikte Boks Önlüğünün Rolü Nedir?
- Asepsi Nerelerde Gereklidir?
- Asepsi ile Antisepsi Arasındaki Fark Nedir?
Asepsi Kuralları Nelerdir?
Asepsi kuralları üç dayanağa oturur: yalnızca steril malzeme kullanmak, steril alan sınırını korumak ve kontaminasyonu engellemek. Bu üç kuraldan biri bozulduğunda alan steril kabul edilmez ve işlem baştan kurulmalıdır.
- Steril malzeme kullanımı: Ambalajı açılmış, nemlenmiş veya son kullanma tarihi geçmiş ürün steril sayılmaz.
- Steril alan sınırı: Örtülerin üst yüzeyi steril; bel hizasının altı ve vücuda temas eden bölgeler steril dışı kabul edilir.
- Kontaminasyonun engellenmesi: Steril alana yalnızca steril eldiven, steril önlük ve steril aletlerle yaklaşılır.
Aseptik Teknikte Boks Önlüğünün Rolü Nedir?
Boks önlüğü, giyen kişi ile steril alan arasında fiziksel ve mikrobiyolojik bariyer kurar; vücut sıvısı, deri partikülü ve mikroorganizma geçişini engeller. Böylece aseptik alanın işlem boyunca bozulmadan kalmasına yardımcı olur.
Yeniden kullanılabilir modellerde bariyerin sürekliliğini kumaş yapısı belirler. Örneğin Boks Gömleği Reusable Antistatik (BGR001), mikrofilament polyester, karbon filament antistatik lifler ve göğüs ile kollarda nefes alabilen poliüretan membran bariyerinden üretilir; otoklavda en az 100 kez sterilize edilebilir. Kataloğun tamamı için boks önlüğü modelleri sayfası incelenebilir; bir önlüğün hangi performans seviyesini karşıladığını ise EN 13795 ve AAMI PB70 seviyeleri belirler.
| Özellik | Tipik Değer / Yaklaşım |
|---|---|
| Sterilizasyon yöntemi | Buhar otoklavı, genellikle 134 °C |
| Yeniden kullanılabilir bariyer kumaş ömrü | Tipik olarak en az 100 sterilizasyon döngüsü |
| Bariyer yapısı | Ön gövde ve kollarda sıvı geçirmez kaplama veya çift kat kumaş |
| Antistatik özellik | Karbon filament liflerle statik elektriklenmenin önlenmesi |
| Kumaş içeriği (örnek) | Mikrofilament polyester + nefes alabilen poliüretan membran |
Asepsi Nerelerde Gereklidir?
Asepsi yalnızca ameliyathaneyle sınırlı değildir; mikroorganizmanın dokuya veya steril bir yüzeye taşınabileceği her ortamda geçerlidir.
- Ameliyathane ve cerrahi girişim alanları
- Steril alan girişi, yoğun bakım ve müdahale odaları
- Cerrahi bohça seti içinde steril örtü ve kompreslerle birlikte kullanım
- Diş klinikleri ve ağız cerrahisi
- Laboratuvar, eczane hazırlık alanları ve steril depo odaları
- Kateter, pansuman ve enjeksiyon gibi invaziv işlemler
Asepsi ile Antisepsi Arasındaki Fark Nedir?
Antisepsi, canlı doku ve cilt yüzeyindeki mikroorganizmaların kimyasal maddelerle azaltılmasıdır; yani hedefi canlı yüzeydir. Asepsi ise ortama ve malzemeye yönelir, mikroorganizmayı ortamdan uzak tutmayı amaçlar.
İkisi birbirinin alternatifi değil tamamlayıcısıdır: cerrahi öncesi el ve cilt antisepsisi uygulanır, ardından steril boks önlüğü ve örtülerle asepsi işlem boyunca sürdürülür.